rok 1938

(A) Warszawa. W 6 tomie „Rocznika Literackiego” ukazuje się recenzja Sanatorium pod Klepsydrą Brunona Schulza, autorstwa Leona Piwińskiego.

(B) Warszawa. Ukazuje się katalog Towarzystwa Wydawniczego „Rój”, zawierający anonse Sklepów cynamonowych i Sanatorium pod Klepsydrą Brunona Schulza oraz jego portret.

(C) Kraków. W książce Udział Żydów w kulturze. Część I ukazuje się artykuł Chaima Löwa Żydzi w literaturze polskiej, zawierający wzmiankę na temat twórczości literackiej Brunona Schulza.

(D) Warszawa. Adolf Józef Reutt pisze list do Brunona Schulza.

(A) Podsumowując rok 1937 w polskiej powieści, Leon Piwiński stwierdza, że Sanatorium pod Klepsydrą idealnie spełnia postulaty teoretyczne Stanisława Ignacego Witkiewicza*. Poprzez zastosowanie deformacji rzeczywistości Schulz przenosi czytelnika do innego wymiaru i osiąga efekt „dziwności istnienia”1 w sposób bardziej udany niż sam Witkacy. Uprawiając prywatną mitologię wspomnień z dzieciństwa, osiąga wyżyny poezji. Zdaniem Piwińskiego nową książkę Schulza – harmonijną, giętką, trafną, żywą – można by określić jako najlepszą współczesną polską prozę, gdyby nie pojawiające się w niej „galicjanizmy”2.  (pls)

(B) Ośmiostronicowy katalog wydawniczy „Roju” zawiera krótkie notki dotyczące obu książek Schulza (w wypadku pierwszej jest to ekstrakt noty okładkowej, w wypadku drugiej – fragment recenzji Izydora Bermana* z „Naszej Opinii”), jego portret na stronie poświęconej pisarzom polskim, którzy debiutowali nakładem tego wydawnictwa, a także reprodukcje pięciu ilustracji z Sanatorium pod Klepsydrą. Przy notce o Sklepach cynamonowych pojawia się informacja, że nakład książki został wyczerpany.
Zobacz też: 13 lutego 1938. (pls)

(C) Opisując udział Żydów w literaturze polskiej, Chaim Löw wyrokuje, że na czoło prozaików pochodzenia żydowskiego wysunęli się Henryk Drzewiecki3 i Bruno Schulz. Jego zdaniem Sklepy cynamonowe to wyjątkowe zjawisko literackie, w pełni dojrzały debiut, dzieło wyrosłe bez pierwowzoru „na gruncie świadomego widzenia twórczego”. W dziele tym, ukazującym świat nierealny, rodem z dziecięcej wyobraźni, plastyczność obrazów i zatarcie granicy między fantastyką i rzeczywistością działają wprost niesamowicie4. (pls)

(D) Wyraża w nim zainteresowanie pracami plastycznymi Schulza i prosi o przesłanie kilku oryginałów, żeby mógł zainteresować nimi wielu miłośników sztuki „na swoim terenie w Warszawie”5. (bt)

  • 1
    Poczucie dziwności istnienia – w słowniku filozoficzno-estetycznym Stanisława Ignacego Witkiewicza stan metafizyczno-artystyczny wywołany obcowaniem z dziełem Czystej Formy, możliwy do wywołania także za pomocą niektórych narkotyków (peyotl), rzadko występujący „w stanie normalnym”.
  • 2
    Leon Piwiński, [rec. Sanatorium Pod Klepsydrą], „Rocznik Literacki 1937” 1938, tom VI, s. 61.
  • 3
    Henryk Drzewiecki, właśc. Hercel Rozenbaum (1905–1937) – polski pisarz pochodzenia żydowskiego, członek Komunistycznej Partii Polski. Autor powieści Kwaśniacy, „epopei bezrobocia, proletariatu bez dachu nad głową”. Stracony w Moskwie w okresie wielkiej czystki.
  • 4
    Chaim Löw, Żydzi w literaturze polskiej, [w:] Udział Żydów w kulturze. Część I, Kraków 1938, s. 31.
  • 5
    List Adolfa Józefa Reutta do Brunona Schulza z roku 1938, [w:] Bruno Schulz, Dzieła zebrane, tom 5: Księga listów, zebrał i przygotował do druku Jerzy Ficowski, uzupełnił Stanisław Danecki, Gdańsk 2016, s. 324.
Leon Piwiński, [<i>Recenzja „Sanatorium Pod Klepsydrą”</i>], „Rocznik Literacki 1937”, 1938, s. 61.
Leon Piwiński, [Recenzja „Sanatorium Pod Klepsydrą”], „Rocznik Literacki 1937”, 1938, s. 61.