7 sierpnia, sobota – 24 września 1915, piątek

Marienbad. Pobyt Brunona Schulza w uzdrowisku. 

Marienbad* ze względu na sprzyjający klimat i czterdzieści źródeł mineralnych (najwięcej w Europie) określany jest mianem „perły czeskiego trójkąta uzdrowiskowego”1. Położony w otoczeniu zalesionych wzgórz, stanowi ulubione miejsce wypoczynku wielkich tego świata2, a zwłaszcza izraelickiej socjety. Także znaczna część praktykujących tu w sezonie lekarzy to osoby pochodzenia żydowskiego, związane z Uniwersytetem Medycznym i wiedeńskimi szpitalami położonymi blisko kwatery Schulza w IX dystrykcie miasta3. Niewykluczone więc, że przebywa on pod opieką któregoś ze znanych mu lekarzy. Na liście jego zaleceń kuracyjnych znajdują się pewnie zabiegi należące do pionierskich osiągnięć medycyny fizykalnej. Biorąc pod uwagę problemy Schulza z sercem i dolegliwości ze strony dróg oddechowych, korzysta z poprawiających krążenie: hydro-, elektro- i światłoterapii oraz kąpieli krzemowych, kwasowęglowych, gazowych z dużą ilością dwutlenku węgla czy aromatycznych w igłach świerkowych4. Możliwe, że po wizytach w zakładzie balneologii odbywa wędrówki śladami Goethego5 lub spaceruje promenadą, podziwiając ogrody ciągnące się przez całą długość kurortu. Prawdopodobnie odpoczywa w parku zdrojowym, a tanie owoce kupuje na przeciwko Judengasse. Nie wiadomo, gdzie się stołuje, ale dania, które spożywa Franz Kafka, przebywający w uzdrowisku rok później, to rarytasy w porównaniu z sytuacją żywieniową Wiednia6. Wszystko wskazuje na to, że Schulz ma idealne warunki, by odzyskać siły i powrócić do równowagi duchowej. (js)

  • 1
    Marienbad wraz z Karlsbadem i Franzesbadem tworzy tak zwany „czeski trójkąt uzdrowiskowy”, w oryginale „Böhmische Bäderdreiecks“.
  • 2
    W Marienbadzie bywali: król Edward, Thomas Edison, Alfred Nobel, Mark Twain, Antoni Dworzak, Johann Wolfgang von Goethe, Fryderyk Chopin, Nietzsche, Kafka, intelektualna elita Wiednia – Artur Schnitzler, Zygmunt Freud, Gustaw Mahler, a także Habsburgowie z cesarzem Franciszkiem Józefem na czele (Beate Borowka-Clausberg, Damals in Marienbad... Goethe, Kafka und Co – die vornehme Welt kuriert sich, Berlin 2009; Mirjam Triendl-Zadoff, Nächstes Jahr in Marienbad. Gegenwelte jüdischer Kulturen der Moderne, Göttingen 2007; Franz Kafka, Briefe 1914–1917, Band 3, Frankfurt am Main 2005; Franz Kafka, Tagebücher 1914–1923 in der Fassung der Handschrift, Band 3, Frankfurt am Main 1994).
  • 3
    Docenci pracujący nad rozwojem medycyny fizykalnej, zwłaszcza belneologii, to w 75 procentach osoby pochodzenia żydowskiego prowadzące badania na wiedeńskim Uniwersytecie Medycznym przy Spitalgasse 23. 
  • 4
    Mirjam Triendl-Zadoff, op. cit., s. 43.
  • 5
    Johann Wolfgang von Goethe odwiedza Marienbad wielokrotnie, pierwszy pobyt poety w uzdrowisku datowany jest na rok 1821. Możliwe, że Schulz odwiedza jego muzeum przy Goethe-Platz 11 (niegdyś pensjonat Zur Goldenen Traube). Znajdują się tu między innymi meble Goethego, zbiór jego obrazów, własnoręcznie wykonany rysunek Marienbadu oraz gabloty z minerałami i roślinami zbieranymi przezeń podczas licznych wędrówek po rozległym lesie uzdrowiskowym (Iveta Kostilnikova, J. W. Goethe und Marienbad, Pilsen 2014; Hermann Braunn, Michael Neubauer, Goethe in Böhmen, Gondrom 1991).
  • 6
    Za szczególnie godne polecenia uważa Kafka spożywane w restauracji Neptun omlety warzywne, mięso cesarskie (Keiserfleisch) i porcję surowego jajka z zielonym groszkiem (Franz Kafka, Briefe 1914–1917, s. 209).